About Nuts update

In de nieuwsbrief van juli 2007 kon u al lezen dat de website van About Nuts in meerdere talen beschikbaar is. About Nuts breidt zich verder internationaal uit. Vanaf heden zal de nieuwsbrief ook naar stakeholders in Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk worden verzonden. In deze landen is het About Nuts-logo ook op de verpakking van desbetreffende ‘Jack Klijn’ noten te vinden.

Aan het woord: Alix Bruens-van ’t Hullenaar, Nederlandse Hartstichting

Zijn pinda’s en noten onmisbaar in een gezonde voeding?

Het eten van pinda’s en noten beschermt volgens verschillende epidemiologische studies tegen het krijgen van hart- en vaatziekten. Het is nog onduidelijk of het ligt aan de gunstige vetzuursamenstelling, het hoge gehalte aan antioxidanten, het hoge vezelgehalte, vitaminen, mineralen of phytosterolen. Of dat mogelijk de combinatie van de diverse voedingsstoffen hieraan bijdraagt.

Een nuchter mens zal dan denken dat het een eenvoudige boodschap is: ‘a portion of nuts a day keeps the doctor away’. Of zijn er misschien ook nadelen? Een mogelijk nadeel van noten kan zijn de energiedichtheid. Pinda’s en noten bevatten vrij veel calorieën. In de huidige tijd waar veel aandacht is voor preventie van overgewicht spelen calorieën van voedsel een belangrijke rol. Maar wanneer worden noten gegeten? Voornamelijk als tussendoortje bij feesten en partijen.

Vaak bij borrels voor het eten of ’s avonds op feestjes. Het nadeel van het serveren van pinda’s en noten bij de borrel is dat de meeste mensen dan trek hebben en er aardig wat van kunnen eten. Als je het dan eet in plaats van blokjes kaas, worst of zoute koekjes dan is het nog niet zo’n verkeerde keuze. Kaas en worst bevatten namelijk ook behoorlijk veel calorieën, maar hebben als bijkomend nadeel dat zij veel verzadigd vet en zout bevatten. Terwijl pinda’s en noten vooral onverzadigd vet bevatten.

Daarnaast hebben pinda’s en noten het voordeel dat ze van nature geen zout bevatten. En minder zoutinname is belangrijk ter preventie van hoge bloeddruk. Alleen is het wel belangrijk voor je gewicht dat je maat weet te houden met noten en pinda’s. Volgens de criteria van het Ik Kies Bewust-logo voor energie mag een portie snacks een maximum van 110 kcal bevatten. Uit onderstaande tabel blijkt dat dat ongeveer 1 eetlepel (= 20 gram) noten is.

Bron: Nevo-tabel 2006

Uit het bovenstaande blijkt dat iemand die een matige hoeveelheid pinda’s of noten per week eet, profiteert van de voordelen van pinda’s en noten, maar niet zijn gewicht onnodig in de waagschaal legt. Bovendien is het ook mogelijk om verwerkte pinda’s en noten te gebruiken. Denk aan pindakaas en andere notensmeersels voor op het brood. Als zij een vervanging zijn van kaas en vette vleeswaren, dan verdienen zij op grond van hun vetzuursamenstelling de voorkeur. In een gevarieerde voeding kan ruimte gecreëerd worden voor pinda’s en noten.

Alix Bruens-van ’t Hullenaar, Nederlandse Hartstichting
Projectmanager Voorlichting

Referenties
1) Gezondheidsraad. Richtlijnen Goede voeding. Den Haag Gezondheidsraad 2006; publicatie 2006/21
2) Nevo-tabel 2006
3) Voeding Nu, april 2007, nr.4

Wetenschap en gezondheid - HARTGEZONDHEID SPECIAL

Gezondheidseffecten van pinda’s en noten op hart- en vaatziekten

Epidemiologische studies laten keer op keer zien dat consumptie van pinda’s en noten bescherming biedt tegen het optreden van hart- en vaatziekten. Dit kan waarschijnlijk worden toegeschreven aan (een combinatie van de) beschermende nutriënten die aanwezig zijn in pinda’s en noten. In deze nieuwsbrief presenteert About Nuts een update van de wetenschappelijke bewijzen.

Epidemiologisch bewijs

Veel epidemiologische studies hebben de relatie tussen de consumptie van pinda’s en noten en het optreden van coronaire hartziekten (CHZ) onderzocht. De grootste prospectieve onderzoeken zijn de Adventist Health Study¹, de IOWA Women’s Health Study², de Nurses’ Health Study³ en de Physicians’ Health Study⁴. Deze onderzoeken, naast nog een aantal kleinere studies, laten allemaal een sterk verlaagd risico op hartziekten zien bij verhoogde pinda- en notenconsumptie. In een review naar het effect van pinda’s en noten op CHZ concludeerde Kelly et al⁵ dat wekelijks een portie (30 gram) pinda’s en noten resulteert in een gemiddelde verlaging van het risico op dood door CHZ met 8,3%. Het feit dat tevens interventiestudies een beschermend effect hebben gevonden op de CHZ risicofactoren bij een verhoogde notenconsumptie, ondersteunt volgens de onderzoekers deze conclusie. Verschillende nutriënten, zoals (onverzadigde) vetzuren, antioxidanten en vezels, in pinda’s en noten spelen een rol bij dit beschermende effect.

Vetzuren

Voeding rijk in onverzadigde vetzuren, zoals plantaardige vetten en vette vis, wordt geassocieerd met een verbetering van het vetzuurprofiel van het bloed, een verlaging van bekende biomarkers voor het optreden van arteriosclerose en een verlaging van het optreden van hart- en vaatziekten. Pinda’s en noten bestaan voor 50-80% uit vet, voornamelijk in de vorm van onverzadigde vetzuren. Een indrukwekkende hoeveelheid aan klinische onderzoeken laat zien dat pinda’s en noten het vetzuurprofiel in het bloed verbeteren en hiermee het risico op hart- en vaatziekten verlagen. Wanneer pinda’s en noten worden toegevoegd aan de dagelijkse voeding zorgt dat voor een verlaging van het LDL-cholesterolgehalte met 3 tot 19% in vergelijking met diëten zonder pinda’s en noten, zoals westerse diëten en vetbeperkte diëten.⁶

Antioxidanten

Zoals alle plantaardige producten bevatten pinda’s en noten verschillende soorten antioxidanten met verschillende eigenschappen. Sommige noten bevatten erg hoge concentraties antioxidanten vergeleken met andere componenten in onze voeding. Aangenomen wordt dat antioxidanten een beschermend effect hebben op het optreden van chronische degeneratieve ziekten (zoals hartziekten), door het verminderen van oxidatieve stress. Het hoge gehalte aan en de complexe mix van antioxidanten in pinda’s en noten kunnen waarschijnlijk gedeeltelijk het beschermende effect ten aanzien van hart- en vaatziekten verklaren. Het is echter nog te vroeg om te concluderen dat dit effect specifiek aan antioxidanten kan worden toegeschreven.⁷

Voedingsvezels

Ook voedingsvezels kunnen bijdragen aan het beschermende effect. Pinda’s en noten zijn, na volkoren granen, de hoogste natuurlijke bron van voedingsvezels. Er is voldoende epidemiologisch bewijs om een beschermend effect van vezels op hart- en vaatziekten te ondersteunen, zoals ook blijkt uit de review van Salas-Salvadó et al.⁸

Vitaminen, mineralen en fytosterolen

Pinda’s en noten bevatten daarnaast significante hoeveelheden van de essentiële micronutriënten waaraan beschermende effecten op hart- en vaatziekten worden toegekend, zoals foliumzuur, kalium, calcium en magnesium. Tevens zijn ze rijk aan fytosterolen, die het cholesterolgehalte kunnen helpen verlagen.⁹

Bron: Nutrition tables by USDA Nutrients 2002 en Nevo 2006

Conclusie

Er is veel wetenschappelijk bewijs dat het beschermende effect van pinda’s en noten op hart- en vaatziekten onderschrijft. Dit beschermende effect vindt waarschijnlijk plaats door verschillende mechanismen, waarin verschillende nutriënten en bio-actieve stoffen betrokken zijn. Op welke wijze deze verschillende gezondheidsbevorderende componenten in pinda’s en noten bijdragen aan het beschermende effect op hart- en bloedvaten is echter tot nu toe onduidelijk.

Referenties
1) Fraser GE et al. (1992). A possible protective effect of nut consumption on risk of coronary heart disease. The Adventist Health Study. Arch Intern Med 152 1416-1424.
2) Kushi LH et al (1996). Dietary antioxidant vitamins and death of coronary heart disease in postmenopausal women. N Eng J Med 334 1156-1162.
3) Hu FB et al. (1998). Frequent nut consumption and risk of coronary heart disease in women: prospective cohort study. BMJ 317 1341-1345.
4) Albert CM et al. (2002). Nut consumption and decreased risk of sudden cardiac death in the Physicians’ Health Study. Arch Intern Med 162 1382-1387.
5) Kelly JH and Sabaté J (2006). Nuts and coronary heart disease: an epidemiological perspective. British Journal of Nutrition 96 S61-S67.
6) Griel AE and Kris-Etherton PM. Tree nuts and the lipid profile: a review of clinical studies. British Journal of Nutrition 96 S68-S68.
7) Blomhoff R et al. Health benefits of nuts: potential role of antioxidants. British Journal of Nutrition 96 S52-S60.
8) Salas-Salvadó J et al. Dietary fibre, nuts and cardiovascular disease. British Journal of Nutrition 96 S45-51.
9) Segura R et al. Other relevant components of nuts: phytosterols, folate and minerals. British Journal of Nutrition 96 S36-S44.