Notenconsumptie en lichaamsgewicht

Bewijs van epidemiologische studies en klinische trials ondersteunen dat het eten van noten een gezonde manier is om het risico op hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en ontstekingen te verlagen. Noten, inclusief pinda’s, waren zelfs het eerste voedingsmiddel die van de Amerikaanse US Food and Drug Administration een positief effect op de hartgezondheid mochten claimen. Elke notensoort heeft een net iets andere voedingswaarde, maar over het algemeen hebben noten een hoge energetische waarde. Ze leveren 23,4 tot 26,8 kJ per gram. Het totale vetgehalte varieert van 45% tot 75% van hun totale gewicht, maar bestaat voor het merendeel uit onverzadigd vet.

Maira Bes-Rastrollo Universiteit van Navarra, Spanje

Omdat noten vet- en energierijk zijn, wordt hun consumptie beperkt door een mogelijk negatief effect op het lichaamsgewicht. Wetenschappelijk bewijs laat echter zien dat een matige consumptie van noten niet leidt tot een gewichtstoename. Twee reviews hebben de resultaten van 15 humane studies op het gebied van notenconsumptie en gewichtstoename samengevat [1,2]. Er werd geconcludeerd dat notenconsumptie niet leidt tot een gewichtstoename. Alhoewel deze studies kwalitatief hoog zijn, waren de interventies toegepast op een kleine groep mensen en waren de interventies van korte duur.

Resultaten van de recent gepubliceerde Nurses’ Health Study - een prospectieve studie onder ‘free living’ personen - lieten zien dat het regelmatig consumeren van noten niet geassocieerd was met een significante verhoging in het lichaamsgewicht gedurende de 8 jaar durende studie [3]. Integendeel, er werd zelfs een verband gevonden tussen een lagere gewichtstoename bij een hogere frequentie van noten, ongeacht de notensoort. Dit resultaat komt overeen met de resultaten uit de Spaanse SUN-studie, die wordt uitgevoerd onder Spaanse studenten [4]. Deelnemers die vaker noten consumeerden hadden gemiddeld 0,42 kg minder gewichtstoename (p voor trend: 0,018) dan diegene die zelden noten consumeerden na correctie voor mogelijke beïnvloedende factoren.

Eerdere resultaten van de Spaanse klinische PREDIMED-studie, welke tevens het beschermende effect van het Mediterrane dieet in kaart wilde brengen, lieten zien dat noten wel een positief effect hadden op de cardiovasculaire risicofactoren, maar niet op gewichtstoename (0,01 kg; 95% CI: -0,40 tot 0,43 kg na 3 maanden in de notengroep in vergelijking met de groep met het dieet laag in vet) [5].

Er zijn diverse verklaringen aangedragen voor het uitblijven van gewichtstoename bij consumptie van noten. Zo zijn noten rijk aan vezel en eiwit, beiden voedingsstoffen die het verzadigingsgevoel verhogen. Noten kunnen daarnaast het energieverbruik in rust verhogen doordat ze een hoog eiwit- en onverzadigd vetgehalte hebben. Het vet uit noten is voor het merendeel onverzadigd. Bewijs suggereert dat enkelvoudige en onverzadigde vetzuren sneller oxideren dan verzadigde vetzuren, waardoor vet zich minder ophoopt. Aanvullend, noten worden meestal niet goed gekauwd, waardoor vetgehalte in de onlastig erg hoog en dus deel van de energie in noten ‘verloren’ gaat. Ofwel, de gunstige voedingskundige samenstelling van noten is de voornaamste reden voor het uitblijven van gewichtstoename.

Met het beschikbare bewijs tot nu toe, is het zonder problemen mogelijk om de consumptie van noten ter vervanging van minder gezondere voedselkeuzes aan te raden. In een notendop, gezondheidsprofessionals kunnen hun angst voor noten overboord gooien en adviseren om een handje noten in plaats van ongezonde snacks of dessert te eten.

Maira Bes-Rastrollo, Universiteit van Navarra, Spanje

Bron:
1. García-Lorda P., Megias Rangil I., and Salas-Salvadó J. Nut consumption, body weight and insulin resistance. European Journal of Clinical Nutrition 2003:57(1);S8-S11.
2. Rajaram S, Sabate J. Nuts, body weight and insulin resistance. British Journal of Nutrition 2006:96;S79-86.
3. Bes-Rastrollo, M., Nicole, M. Wedick, M.A. Martinez-Gonzalez, T.Y. Li, S. Laura and F.B. Hu. Prospective study of nut consumption, long-term weight change and obesity risk in women. American Journal of Clinical Nutrition 2009:89;1913-9.
4. Bes-Rastrollo, M., Sabaté, J., Gómez-Gracia, E., Alonso, A., Martínez, J. A., and Martínez-González, M. A. Nut consumption and weight gain in a Mediterranean cohort: the SUN Study. Obesity Research 2007:15;107-16.
5. Estruch R, Martinez-González MA, Corella D, et al. Effects of a Mediterranean-style diet on cardiovascular risk factors. A randomized trial. Annuals of Internal Medicine 2006:145;1-11.

Noten kunnen een positief effect hebben op hypertensie

Het is heel aannemelijk dat dagelijkse consumptie van noten het risico op hypertensie kan verlagen. Het hoge gehalte aan magnesium, kalium en onverzadigde vetzuren samen met het lage gehalte aan natrium in onbewerkte noten, zijn factoren die mogelijk een rol in dit proces spelen. Een recente studie heeft echter geen bewijs kunnen vinden dat notenconsumptie hypertensie helemaal kan voorkomen.

Hypertensie is wereldwijd een groot gezondheidsprobleem, aangezien het één van de onderliggende factoren is voor het ontwikkelen van hart- en vaatziekten. De inschatting is dat wereldwijd ongeveer 1 miljard personen leiden aan hypertensie. In Europa blijft dit aantal stijgen. Martínez-Lapiscina et al. analyseerde de effecten van noten op de preventie van hypertensie met gegevens afkomstig uit de SUN-studie.

Zelfgerapporteerde gegevens
In totaal zijn er 9.919 gezonde deelnemers met een normaal eetpatroon geselecteerd uit de 19.519 geworven personen. Door middel van een voedselvragenlijst is informatie verkregen over de notenconsumptie (walnoten, amandelen, hazelnoten en pinda’s). Afhankelijk van hun frequentie van notenconsumptie werden de deelnemers in vier groepen ingedeeld: zelden/nooit, 1-3 keer per maand, eens per week of meer dan eens per week. Daarnaast rapporteerden de deelnemers zelf hun systolische en diastolische bloeddruk. De diagnose hypertensie werd gesteld bij het hebben van een systolische bloeddruk van ≥ 140 mm Hg en/of een diastolische bloeddruk van ≥ 90 mm Hg.

Geen associatie tussen notenconsumptie en hypertensie
Gedurende de gemiddelde onderzoek follow-up van 4,5 jaar werden er 542 nieuwe gevallen van hypertensie gevonden. De incidentie van hypertensie in deze studie is 12,4 per 1.000 persoonsjaren. Frequente noteneters waren veelal mannen, met een relatief hogere leeftijd, niet-rokers, met een actieve levensstijl en frequentere diagnose met hypercholesterolemie. Daarnaast hadden de deelnemers die wekelijks noten aten een hogere inname van energie, alcohol en onverzadigde vetzuren en een lagere inname van natrium en verzadigde vetzuren vergeleken met de andere groepen. Notenconsumptie in zijn algemeenheid was gerelateerd aan een hogere inname van fruit, groenten en vis en een lagere consumptie van zuivel- en vleesproducten. Na correctie voor onder andere voedingspatroon, geslacht en leeftijd werd er echter geen verband gevonden tussen notenconsumptie en het ontstaan van hypertensie.

Gezouten vs. ongezouten noten
De onderzoekers hadden verwacht een preventief effect van notenconsumptie op hypertensie aan te kunnen tonen. In deze studie is geen onderscheid gemaakt tussen consumptie van gezouten en ongezouten noten. Dit is volgens de onderzoekers mogelijk een verklaring voor het uitblijven van een relatie, aangezien de Spaanse populatie over het algemeen gezouten noten eet. Dit heeft mogelijk een negatief effect op de uitkomsten van de studie en intervenieert met de gezondheidsvoordelen van noten. Verder onderzoek op dit onderwerp is dan ook nodig om antwoord te geven op de vraag of noten een preventieve werking kunnen hebben op de incidentie van hypertensie.

Bron:
Martínez-Lapiscina E.H., Pimenta A.M., Beunza J.J., Bes-Rastrollo M., Martínez J.A., and Martínez-González M.A. Nut consumption and incidence of hypertension: The SUN prospective cohort. Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases; in press.

Nieuwsbericht

Eerder lieten wij weten dat de About Nuts website helemaal is vernieuwd. Maar het About Nuts team blijft continue in beweging, net als de website.

Vanaf nu hoeft u niet meer te wachten op de About Nuts nieuwsbrief. Alle nieuwe gezondheidsinzichten over pinda’s en noten kunt lezen op de About Nuts website. Hierdoor bent u sneller op de hoogte van alle recente wetenschappelijke ontwikkelingen. Dus, bezoek regelmatig de About Nuts website voor alle interessante wetenswaardigheden over noten.

Kans op depressie mogelijk lager door eten van noten en fruit

Een mediterrane voeding kan mogelijk het risico verlagen op een depressie. Dit werd geconcludeerd in een recente Spaanse studie, waarbij personen met een voedingspatroon dat veel leek op het mediterrane dieet 40 tot 50% minder kans hadden op een depressie. Het eten van fruit en noten lijkt een belangrijke factor: personen met een gemiddelde inname van 264 gram per dag en hoger hadden al een 30 tot 40% lagere kans op een depressie.

In de studie werden de verschillende belangrijke componenten van het mediterrane dieet (MD), zoals een hoge consumptie van noten & fruit, vis, groenten en een gunstig meervoudig onverzadigd / verzadigd vetratio uitgesplitst. Het voedingspatroon van de 10.094 Spaanse proefpersonen werd vervolgens per component ingedeeld in 5 groepen, waarbij de personen in groep 5 het beste voldeden aan dat component van het MD. De onderzoekers noteerden daarnaast de depressiegevallen in de 4,4 jaar opvolgperiode.

Door noten minder snel depressie
De resultaten lieten zien dat personen met de hoogste totale MD-score 40 tot 50% minder kans hadden op een depressie. Wanneer er alleen gekeken werd naar de fruit- en notenconsumptie, bleken de groepen met een hogere inname in vergelijking met laagste innamegroep een 30 tot 40% lagere kans op depressie te hebben. Dit gunstige effect zag men al vanaf een gemiddelde inname vanaf 264 gram noten en fruit per dag.

Noten in een gezond eetpatroon werkt nog beter
Hoewel niet duidelijk is waardoor een mediterrane eetwijze mogelijk kan beschermen tegen een depressie, denken de onderzoekers dat de combinatie van de verschillende componenten wellicht de sleutel is. Een mediterrane voeding draagt bij aan verschillende gunstige voedingsstoffen, zoals omega-3-vetzuren uit vis, veel (gezonde) onverzadigde vetten uit noten en olijfolie en vitaminen en mineralen uit onder meer fruit en groenten. Deze mix van voedingstoffen kan wellicht mentale problemen helpen te voorkomen.

Depressie: een dure ziekte
De preventie van depressie is belangrijk. In Nederland lijden er ongeveer 850.000 mensen aan een depressie. Depressie brengt naast grote sociale problemen ook relatief veel zorgkosten mee. In 2005 werd in Nederland 773 miljoen euro uitgegeven aan depressie.

Bron:
Sánchez-Villegas A., Delgado-Rodríguez M., Alonso A., Schlatter J., Lahortiga F., Majem L., Martínez-González MA. Association of the Mediterranean dietary pattern with the incidence of depression: the Seguimiento Universidad de Navarra/University of Navarra follow-up (SUN) cohort.Arch Gen Psychiatry. 2009; 66(10):1090-8.

Colofon

Redactie
Intersnack Group, Düsseldorf
Schuttelaar & Partners, Den Haag

Eindredactie
Schuttelaar & Partners, Den Haags

Vragen / opmerkingen
U kunt een e-mail sturen naar:
info@aboutnuts.nl

Aanmelden / Afmelden
Aanmelden of afmelden?
Ga naar de About Nuts website.

Privacy and disclaimer Onze nieuwsbrieven zijn met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld. Ondanks dat kan er een foutje insluipen. About Nuts is niet aansprakelijk voor de mogelijke gevolgen daarvan. De gegevens van abonnees worden niet gebruikt voor andere doeleinden zonder de uitdrukkelijke toestemming van de abonnee.