| |
Een woord van Dr. Henk van den Berg |
|
| |
Noten: hoe gezond zijn ze ?
Aan noten worden positieve eigenschappen toegeschreven: ze zijn rijk aan mineralen, spoorelementen zoals kalium, magnesium en zink, en B-vitamines (B1, B6), maar ze vormen ook een goede bron van voedingsvezel en eiwit. Bovendien blijkt in verschillende studies het gebruik van noten geassocieerd met een lager risico op hart- en vaatziekten. Dit beschermend effect wordt ‘verklaard’ door de gunstige vetzuursamenstelling van noten. Noten bevatten namelijk relatief veel (enkel- en meervoudig) onverzadigd vet, zij het dat bijvoorbeeld para- en cashewnoten, maar ook pinda’s (een vette peulvrucht die meestal bij de noten wordt gerekend) toch ook nog altijd aardig wat verzadigd vet (15-25%) bevatten.
Ondanks alle positieve eigenschappen zitten noten niet in de Schijf van Vijf, en worden ze niet tot de basisvoeding gerekend, maar zijn ze ingedeeld bij de ‘extra’s’ als snack. Dit komt omdat in de Richtlijnen Voedselkeuze van het Voedingcentrum wordt uitgegaan van het Nederlandse voedingspatroon. Noten worden in Nederland vooral als tussendoortje gegeten en leveren volgens de voedselconsumptiepeilingen geen wezenlijke bijdrage aan de voorziening met microvoedingsstoffen. En in de productgroep snacks zijn ze zelfs ingedeeld als ‘uitzonderingsproduct’ vanwege een (te) hoog energiegehalte (>110 kcal/ per standaardportie van 20 g), en/of een te hoog verzadigd vetgehalte (>13 en-%). Alleen pistachenoten scoren ‘bij voorkeur’ omdat het eetbare deel van deze noot kleiner is. Bij de indeling van niet-basisproducten zijn criteria als energie- en vetgehalte leidend gelet op het belang van ziektepreventie (overgewicht).
|
|
 |
|
Dr. Henk van den Berg
Specialist Voeding en Gezondheid
|
|
Energiedichtheid en de plaats van noten in het gebruikelijke voedingspatroon belemmeren dus een ‘gezonde(re)’ plaatsing. Dat lijkt een discrepantie met eerdergenoemde experimentele en observationele studies. Deze studies leveren echter nog onvoldoende bewijs en laten vragen open, zoals over verschillen in effect tussen noten(soorten), en over de energiebenutting uit noten. De vetzuurabsorptie van noten in de darm zou ongeveer 7% lager zijn, en niet worden gecompenseerd (BJN 2007:98:456-7). Een heroverweging van de plaatsing van noten bij de productindeling is daarom (nog) niet aan de orde. Dat laat onverlet dat noten ook nu al wel degelijk kunnen passen in een gezond voedingspatroon, bijvoorbeeld als (volwaardige) vleesvervanger, maar ook bij een beperkt gebruik (kleine portie), en niet-gezout, als tussendoortje, of als broodbeleg (notenpasta).
|
|
| |
| |
| |
Noten kunnen helpen bij arteriosclerose |
|
| |
Noten hebben een gunstige invloed op de risicofactoren voor hart- en vaatziekten. Zo hebben ze een positief effect op de vetzuurbalans en verhogen ze de antioxidanten in het bloed. Het ontstaan van hart- en vaatziekten begint echter al met het ontwikkelen van arteriosclerose. De ontwikkeling van arteriosclerose is een complex - en daardoor een nog niet helemaal begrepen - proces. In tegenstelling tot hart- en vaatziekten, zijn veranderingen in het gehalte aan antioxidant en het vetzurenprofiel in het bloed geen parameters voor arteriosclerose. Onderzoeker Ros bestudeerde daarom het ontstaan van arteriosclerose en concludeerde dat noten een preventieve werking kunnen hebben.
Arteriosclerose: wat is het precies?
Arteriosclerose, ook wel aderverkalking, is een voorstadium van hart- en vaatziekten. Gedurende deze fase worden vetachtige stoffen in de wand van aders afgezet. Hierdoor kan zelfs de slagader helemaal worden afgesloten. De afzetting van vetachtige stoffen kan veroorzaakt worden door afwijkingen in het vetzuurmetabolisme, oxidatieve stress, chronische ontsteking of een verhoogde gevoeligheid voor trombose. Deze determinanten zijn gerelateerd aan de klassieke risicofactoren voor hart- en vaatziekten, zoals roken, hoge bloeddruk en een verhoogde cholesterolwaarde van het bloed.
Biomarkers voor arteriosclerose
In zijn review beschrijft Ros verschillende epidemiologische en klinische studies die het effect van noten op de ontwikkeling van arteriosclerose onderzochten. Uit deze studies blijkt dat er drie verschillende mechanismen zijn voor de ontwikkeling van deze aandoening, namelijk: oxidatie van vetten, ontsteking in de vaatwand en het niet correct functioneren van de bloedvatwand. De status van de eerste twee mechanismen kunnen bepaald worden aan de hand van chemische biomarkers, respectievelijk de oxideerbaarheid van LDL-cholesterol en de hoeveelheid C-reactief proteïne in het bloed. Het functioneren van de bloedvatwand heeft echter geen chemische biomarker. Schade aan de vaatwand kan alleen worden ingeschat door microscopisch na te gaan in hoeverre het bloedvatwand fysiek aangetast is.
Het effect van noten op arteriosclerose
Noten zijn een goede bron van verschillende antioxidanten en enkelvoudig onverzadigde vetzuren. Hierdoor kunnen ze de oxidatie van LDL-cholesterol tegengaan. Alhoewel het geen significant verschil is, laten humane studies in de review inderdaad een beschermend effect zien van noten op LDL-oxidatie. Daarnaast blijken de polyfenolen in noten mogelijk een ontstekingsremmende werking te hebben. Ondanks dat het directe effect van noten nog onderzocht moet worden, is bekend dat bioactieve stoffen, die ook aanwezig zijn in noten, kunnen bijdragen aan het gezond houden van de bloedvatwanden.
Noten mogelijk beschermend effect op arteriosclerose
Noten hebben dus een positief effect alle drie de mechanismen die ten grondslag liggen aan de ontwikkeling van arteriosclerose. Ros concludeert dan ook dat een regelmatige consumptie van noten waarschijnlijk een preventieve werking kan hebben op het ontwikkeling van arteriosclerose en hierdoor ook een preventieve werking hebben op de uiteindelijke ontwikkeling van hart- en vaatziekten.
Bron:
Ros E. Nuts and novel biomarkers of cardiovascular disease. American Journal of Clinical Nutrition 2009;89(suppl):1649-1656.
|
|
| |
| |
| |
Paranoten spelen mogelijk een rol bij de bescherming tegen kanker |
|
| |
 Er zijn aanwijzingen dat paranoten door hun voedingskundige samenstelling mogelijk een beschermend effect hebben op de ontwikkeling van verschillende vormen van kanker. Waarschijnlijk is deze beschermende werking te danken aan het hoge selenium- en antioxidantengehalte. Deze hypothese wordt toegelicht in een recent gepubliceerde review van Yang.
Selenium speelt een kritische rol in de antioxidantwerking
Vergeleken met andere noten, bevatten paranoten relatief veel selenium, calcium, magnesium, vitamine E, fytosterolen en het antioxidant squaleen. Zo bevat één paranoot 160% van aanbevolen dagelijkse hoeveelheid selenium. Dit is te danken aan de hoge seleniumconcentratie in de grond van het Amazonegebied waar de paranoot groeit. Selenium is een essentieel component van antioxidantenzymen. Daarmee speelt selenium een belangrijke rol in het goed functioneren van antioxidanten. Bovendien blijkt uit verscheidene studies dat selenium en antioxidanten samen een synergetisch effect hebben: doordat selenium in hoge mate aanwezig is in paranoten, stijgt de antioxidantcapaciteit van de paranoot sterk.
Tumorvorming geremd door selenium en antioxidanten
Dat antioxidanten de celdeling remmen is al in diverse in vitro studies aangetoond. Maar de kennis van de synergistische werking van selenium en antioxidanten en het remmende effect hiervan op tumorvorming is een relatief nieuw inzicht. In recente humane studies zijn gunstige effecten van selenium gevonden in de preventie van verschillende kankervormen, zoals voor borst-, long- en prostaatkanker. Het bewijs ten aanzien van de werking van paranoten op remming van tumorontwikkeling is nog beperkt. Wel laat onderzoek zien dat consumptie van paranoten gepaard gaat met verhoging van de seleniumconcentratie in het lichaam. Bovendien is het synergetische effect zichtbaar door een hogere celdelingremmende werking. Dit toont aan dat selenium uit paranoten biobeschikbaar is en de werkzaamheid van selenium behouden blijft wanneer het is opgenomen in het lichaam.
Gezondheidswinst door regelmatige consumptie van paranoten
Yang concludeert dat regelmatige consumptie van paranoten een positieve bijdrage kan leveren op de preventie van kanker, ondanks het beperkte bewijs voor de onderliggende werkingsmechanismen.
Bron:
Yang J. Brazil nuts and associated health benefits: a review. Food Science and Technology 2009;42:1573-1580.
|
|
| |
| |
| |
Colofon |
|
| |
Redactie
Intersnack Group, Düsseldorf
Schuttelaar & Partners, Den Haag
Eindredactie
Schuttelaar & Partners, Den Haag
|
|
Vragen / opmerkingen
U kunt een e-mail sturen
naar: info@aboutnuts.nl
|
|
Aanmelden / afmelden
Aanmelden / afmelden?
Ga naar de About Nuts website.
|
|
| |
|
Privacy and disclaimer Onze nieuwsbrieven zijn met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld. Ondanks dat kan er een foutje insluipen. About Nuts is niet aansprakelijk voor de mogelijke gevolgen daarvan. De gegevens van abonnees worden niet gebruikt voor andere doeleinden zonder de uitdrukkelijke toestemming van de abonnee.
|
|
