About Nuts nieuwsbrief
PINDA'S EN NOTEN, VERRASSEND VEELZIJDIG
jaargang 1, nummer 1, december 2005
Aan het woord
Professor Ronald Mensink, Universiteit Maastricht
De invloed van de vetzuursamenstelling op het lipoproteïnenprofiel
De vetzuursamenstelling van de voeding beïnvloedt niet alleen de totaal cholesterol concentratie, maar ook de verdeling van het cholesterol over
de verschillende lipoproteïnen. Lees meer..
Colofon
About Nuts nieuwsbrief
Redactie: The Nut Company/IMKO, Arnhem. Duyvis, Nieuwegein. Schuttelaar & Partners, Den Haag.
Eindredactie: Schuttelaar & Partners, Den Haag
Vragen / reacties? Stuur een mail naar: info@aboutnuts.nl
Privacy en disclaimer
Onze nieuwsbrieven zijn met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld. Ondanks dat kan er een foutje insluipen.
About Nuts is niet aansprakelijk voor de mogelijke gevolgen daarvan.
De gegevens van abonnees worden niet gebruikt voor andere doeleinden zonder de uitdrukkelijke toestemming van de abonnee.
In deze nieuwsbrief
1. Redactioneel
2. Resultaten stakeholderenquête
3. Aan het woord: Professor Ronald Mensink, Universiteit Maastricht
4. Informatiebureau Amerikaanse Pinda's en About Nuts gaan samenwerken
5. Wetenschap en gezondheid
6. Herkomst, historie en voedingswaarde pistachenoten
1. Redactioneel
Met trots presenteren wij de eerste uitgave van de About Nuts e-nieuwsbrief.
Deze nieuwsbrief brengt u op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen op het gebied van pinda's, noten en gezondheid.
In deze eerste editie kunt u ondermeer lezen wat volgens stakeholders in Nederland de rol is van pinda’s en noten in een verantwoord eetpatroon.
Verder vertelt Professor Ronald Mensink u, in onze gastcolumn, wat het verband is tussen verschillende vetzuren in de voeding en het cholesterolgehalte in het bloed.
Wilt u ook de About Nuts nieuwsbrief ontvangen, stuur dan een e-mail naar info@aboutnuts.nl. Ook kunt u daar terecht voor vragen of opmerkingen. Deze worden zeer gewaardeerd.
2. Resultaten stakeholderenquête
About Nuts heeft aan de hand van een vragenlijst de mening van voedingskundig en milieu georiënteerde stakeholders gepeild in een
voorgestructureerd (telefonisch) interview. Gevraagd is naar de rol van pinda's en noten in een verantwoord eetpatroon en de natuurlijkheid van het product.
De bedoeling is om deze peiling jaarlijks uit te voeren, om voeling te houden met het stakeholderveld.
Rol in voedingspatroon
Uit de eerste peiling blijkt dat de respondenten vinden dat pinda's en noten in een gezond eetpatroon passen.
De meesten plaatsen hierbij wel een kanttekening in verband met de energiedichtheid van het product.
In de overgewichtdiscussie echter hebben pinda's en noten volgens de ondervraagden geen prominente rol.
Reden hiervoor is dat de gemiddelde dagelijkse consumptie van pinda's en noten laag is.
Natuurlijkheid
Los van de voedingskundige beoordeling, worden pinda's en noten als een (zeer) natuurlijk product beschouwt.
Hierbij wordt geen onderscheid gemaakt in wel of niet behandelde pinda's en noten. Met behandeld wordt bedoeld gezouten, gebrand of gecoated.
Er bestaat bij voedingskundig georiënteerde stakeholders een lichte voorkeur voor ongezouten producten.
3. Aan het woord
Professor Ronald Mensink, Universiteit Maastricht
De invloed van de vetzuursamenstelling op het lipoproteïnenprofiel
De vetzuursamenstelling van de voeding beïnvloedt niet alleen de totale cholesterol concentratie,
maar ook de verdeling van het cholesterol over de verschillende lipoproteïnen.
Door verzadigde en trans vetzuren in de voeding te vervangen door een zelfde hoeveelheid van enkelvoudig en meervoudig
onverzadigde vetzuren, zal een gunstiger lipoproteïnenprofiel worden bereikt.
| Lipoproteïnen | Transporter rol | Effect op risico op hart- en vaatziekten |
| LDL: low density lipoproteïn | transporteert het 'slechte' cholesterol | verhogend |
| HDL: high density lipoproteïn | transporteert het 'goede' cholesterol | verlagend |
| VLDL: very low density lipoproteïn | transporteert triglyceriden | verhogend |
Tabel 1: lipoproteïnenprofiel
Lipoproteïnenprofiel
Vier belangrijke kenmerken van het lipoproteïnenprofiel zijn:
1) de LDL-cholesterol concentratie, 2) de HDL-cholesterol concentratie, 3) de totaal cholesterol / HDL- cholesterol ratio en 4) de triglyceriden concentratie, hoofdzakelijk aanwezig in het VLDL. Een hoge LDL- en triglyceriden concentratie zijn geassocieerd met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Een hoge HDL-concentratie juist met een verlaagd risico. In Nederland wordt vooral de totaal cholesterol / HDL-cholesterol ratio gebruikt om het risico op hart- en vaatziekten te voorspellen. Hoe lager deze ratio is, des te lager het risico op hart- en vaatziekten.
Effect van enkelvoudig onverzadigde vetzuren
Sinds de 60-er jaren is bekend dat oliezuur, het belangrijkste enkelvoudig onverzadigde vetzuur in de voeding, een vergelijkbaar effect heeft op de
cholesterolspiegel als koolhydraten. 'Vergelijkbaar' betekent dat het vervangen van koolhydraten door een oliezuur geen effect heeft op het cholesterolgehalte.
Uiteraard moet de hoeveelheid energie die door de koolhydraten en oliezuur worden geleverd wel hetzelfde zijn. De laatste jaren blijkt dat oliezuur wel
gunstige effecten heeft op:
1) de totaal cholesterol / HDL-cholesterol ratio, 2) de HDL-concentratie en 3) de triglyceriden concentratie.
Oliezuur is onder andere aanwezig in olijfolie, raapzaadolie, avocado, pinda's en noten.
Effect van meervoudig onverzadigde vetzuren
Kijken we nu naar enkele meervoudig onverzadigde vetzuren, dan zien we dat linolzuur, het meest voorkomende n-6 vetzuur in de voeding,
ten opzichte van oliezuur een gunstiger effect laat zien door ook het totaal en LDL-cholesterol te verlagen (tabel 2).
De bekende n-3 visvetzuren zoals EPA (C20:5n-3) en DHA (C22:6n-3) laten een gunstig effect op de triglyceride concentratie zien,
maar een neutraal tot ongunstig effect op de overige cholesterolkenmerken. a-Linoleenzuur, eveneens een n-3 vetzuur,
zou naar verwachting een vergelijkbaar effect als visvetzuren hebben. Dit is echter niet het geval. Het blijkt een vergelijkbaar effect als linolzuur te hebben.
(^) = concentratie verhogend (v) = concentratie verlagend
| Lipoproteïnen profiel | Oliezuur | Linolzuur alpha-linoleenzuur | EPA / DHA |
| Totaal cholesterol | Neutraal | Gunstig (v) | Neutraal of ongunstig (^) |
| HDL-cholesterol | Gunstig (^) | Gunstig (^) | Neutraal |
| LDL-cholesterol | Neutraal | Gunstig (v) | Neutraal |
| Triglyceriden | Gunstig (v) | Gunstig (v) | Gunstig (v) |
| Totaal / HDL cholesterol ratio | Gunstig (v) | Gunstig (v) | Neutraal |
Tabel 2: effecten van oliezuur (eov), linolzuur, alpha-linoleenzuur en visvetzuren (mov) ten opzichte van die van koolhydraten op het lipoproteïnenprofiel
Verzadigd vet
Een recente meta-analyse van 60 gecontroleerde studies bevestigt dat een mengsel van verzadigde vetzuren tot een verhoging van de totaal
cholesterol concentratie leiden. Hierbij stijgen zowel de LDL- als de HDL-concentraties, waardoor de totaal / HDL-cholesterol ratio niet verandert.
De effecten waren daarbij wel afhankelijk van de ketenlengte van het verzadigde vetzuur.
Noot van de redactie
De meeste pinda's en noten bevatten hoge gehaltes aan onverzadigde vetzuren. Diverse epidemiologische studies laten gunstige effecten van pinda's en noten
op het risico van hart- en vaatziekten zien. Zo blijkt onder andere de vetzuursamenstelling van pinda's en noten in dit kader relevant te zijn.
Dezelfde vetzuren zorgen echter ook voor een hoge energiedichtheid. Een handje pinda's en noten van 30 gram levert gemiddeld zo'n 195 kilocalorieën,
ofwel 8 à 10% van de dagelijkse aanbevolen energie-inname voor volwassenen.
Voor About Nuts is het de uitdaging om dergelijke ogenschijnlijk tegengestelde effecten op een juiste manier naar de consument toe te vertalen.
Bron: M.A.M.A Thijssen en R.P.Mensink, Universiteit Maastricht. Ned. Tijdschr. Klin. Chem. Labgeneesk. 2005; 30:199-203; te raadplegen op http://www.nvkc.nl/publicaties/documents/2005-3-p199-203.pdf
4. Informatiebureau Amerikaanse Pinda's en About Nuts gaan samenwerken
Vanaf november 2005 hebben About Nuts en het Informatiebureau Amerikaanse Pinda's, in de gedachte van 'samen sterk',
de communicatie over voedingskundige eigenschappen van pinda's en noten in Nederland gebundeld.
About Nuts wordt mede mogelijk gemaakt door:
5. Wetenschap en gezondheid
Positief effect van noten op cholesterol
In een review onderzoek, uitgevoerd in Zuid-Afrika, wordt geconcludeerd dat noten de hoeveelheid totaal cholesterol en LDL-cholesterol kunnen verlagen in
personen met een normaal of verhoogd lipidengehalte (Journal of Nutrition 135: 2082-2089, september 2005).
De voorwaarde is dat er vijf maal per week minimaal 50 tot 100 gram noten wordt geconsumeerd, als onderdeel van een heart-healthy dieet met 35 En% totaal vet
(hoog in enkelvoudig en / of meervoudig onverzadigde vetzuren). In het review onderzoek worden in totaal 23 publicaties meegenomen van interventiestudies
naar het effect van noten op de lipidenconcentratie. De resultaten van twee studies met pinda's (35-68 g/d), drie met amandelen (50-100 g/d),
één studie met pecannoot (72 g/d) en vier met walnoten (40-84 g/d) lieten een verlaging zien van het totaal cholesterol tussen 2% en 16%,
en van het LDL-cholesterol tussen de 2% tot 19% vergeleken met personen die een controle dieet consumeerden.
Relatie pinda's en noten en voedselallergie
In april 2005 is door het Voedingscentrum de 5e herziene druk van de 'Landelijke Standaard Voedselallergie bij Zuigelingen' gepubliceerd.
Hierin staat aangegeven dat het voor zwangere vrouwen niet nodig is een dieet te volgen als er sprake is van een allergie in de familie.
Evenmin hoeven moeders die borstvoeding geven aan kinderen met een verhoogd risico op allergie een dieet te volgen.
De belangrijkste maatregel voor preventie van een voedselallergie is dat de zuigeling bij voorkeur tot de leeftijd van zes maanden uitsluitend met moedermelk wordt gevoed.
Vanaf zes maanden kan zonder beperkingen bijvoeding worden gegeven. Bij kinderen waar al op zeer jonge leeftijd een voedselallergie is geconstateerd,
is het aan te raden bepaalde sterk allergene voedingsmiddelen, waaronder pindaproducten, later dan gebruikelijk te introduceren.
In dit geval wordt aangeraden in plaats van na zes maanden, pas vanaf 12 maanden te beginnen met pinda(producten). (bron: www.voedingscentrum.nl)
6. Herkomst, historie en voedingswaarde pistachenoten
Foto: pistachenoten aan de boom
* ADH = Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid
| Pistachenoten (gezouten) | Per portie (30g) | % ADH | |
| Energie | (kJ) (kcal) |
794 190 |
|
| Eiwitten | (g) | 6,2 | |
| Koolhydraten Suiker |
(g) (g) |
4,9 1,8 |
|
| Vetten Verzadigd Onverzadigd |
(g) (g) (g) |
16 3,2 13,2 |
|
| Voedingsvezel | (g) | 1,3 | 4% |
| Natrium | (mg) | 1,8 | |
| Magnesium | (mg) | 47 | 16% |
| Fosfor | (mg) | 150 | 19% |
| Vitamine B1 | (mg) | 0,2 | 14% |
| Vitamine E | (mg) | 1,6 | 16% |
| Fytosterolen | (mg) | 65 |
Tabel 3: voedingswaardetabel pistachenoten