About Nuts nieuwsbrief
PINDA'S EN NOTEN, VERRASSEND VEELZIJDIG

In deze nieuwsbrief
1. Tweede uitgave e-nieuwsbrief
2. Aan het woord: Nicole Vervaet, Voorlichtingsbureau Margarine, Vetten en Oliën
3. Wetenschap en gezondheid
4. De consument over claims voor pinda's en noten
5. Cashewnoot in de spotlights

1. Tweede uitgave e-nieuwsbrief
Hierbij ontvangt u alweer de tweede uitgave van de About Nuts e-nieuwsbrief. Door middel van deze nieuwsbrief wordt u geïnformeerd over nieuwe ontwikkelingen op het gebied van pinda's, noten en gezondheid. Voor dit tweede nummer heeft About Nuts Nicole Vervaet van het Voorlichtingsbureau Margarine, Vetten en Oliën (MVO) gevraagd een recent onderzoek naar het effect van onverzadigde vetten op de voeding toe te lichten. Het Voorlichtingbureau MVO promoot ondermeer het gebruik van onverzadigde vetten. Daarnaast vindt u in deze nieuwsbrief een update van de discussie rondom voedings- en gezondheidsclaims voor voedingsmiddelen en wordt melding gemaakt van een consumentenonderzoek omtrent claims op pinda's en noten.

De About Nuts e-nieuwsbrief wordt gratis toegezonden aan belangstellende professionals. Wie de nieuwsbrief wil ontvangen, kan zich aanmelden door een mail te sturen naar info@aboutnuts.nl. Ook kunt u daar terecht voor uw vragen of opmerkingen. Deze worden zeer gewaardeerd.

2. Aan het woord
Nicole Vervaet, Voorlichtingsbureau MVO
Nicole Vervaet
Foto: Nicole Vervaet
Je hebt 'vetten' en 'vetten'
Het woord 'vetten' nuanceren, en de kennis daarover proberen te vergroten. Dat is in het kort de doelstelling van het Voorlichtingsbureau Margarine, Vetten en Oliën. Daarbij worden vanzelfsprekend ook de producten van de MVO-sector onder de aandacht gebracht, zoals margarine, halvarine, bak- en braadproducten, frituurvetten en oliën. De nadruk ligt daarbij op hoe deze producten passen binnen een gezond voedingspatroon. Vetten komen steeds meer in de belangstelling, onder meer door de discussie over overgewicht. Tegelijkertijd lijken begrippen als verzadigd en onverzadigd of zelfs omega-3 beter te beklijven.
TNO-onderzoek
Niet alleen pinda's en noten hebben een gunstige vetzuursamenstelling. In vergelijking met vaste vetten bevatten vloeibare vetten meer onverzadigde vetzuren, die helpen het cholesterolgehalte te verlagen en daarmee het risico op hart- en vaatziekten. In de praktijk betekent dit dat het Voorlichtingsbureau het gebruik van vloeibare vetten benadrukt, om zo haar steentje bij te dragen aan de verlaging van de inname van verzadigd vet en transvet. Als hulpmiddel hierbij wordt onderzoek ingezet, zoals het onderzoek dat TNO recent voor het Voorlichtingsbureau MVO heeft uitgevoerd. TNO heeft aanvullende analyses uitgevoerd op de gegevens van de Voedselconsumptiepeiling 2003 om te kijken naar de relatie tussen het gebruik van vloeibare bereidingsvetten bij de warme maaltijd (vloeibare margarine, vloeibaar bak- en braadproducten, oliën) en de vetzuursamenstelling van de totale maaltijd.
Effecten van vloeibaar
Ezelsbruggetje:
Verzadigd = Verkeerd, Onverzadigd = OK
Uit het onderzoek blijkt dat gebruikers van uitsluitend vloeibare vetten een significant lagere inname van verzadigde vetzuren hebben dan gebruikers van uitsluitend vaste vetten. Ook is de inname van onverzadigde vetzuren bij de gebruikers van vloeibare bereidingsvetten significant hoger. Deze verbanden zijn zowel waargenomen voor mannen als voor vrouwen.
Wat betekent dit voor de voorlichting over de voeding?
Dit onderzoek toont aan dat een (overwegend) gebruik van vloeibaar bereidingsvet gunstiger is voor de vetzuursamenstelling van de Nederlandse voeding dan het gebruik van alleen vaste bereidingsvetten. Toch worden vaste bereidingsvetten nog steeds veel gebruikt. Reden te meer voor de voedingsvoorlichting om de aandacht op vloeibare bereidingsvetten en het verschil tussen verzadigd en onverzadigd te blijven vestigen. Dat het 'About Nuts' initiatief aandacht schenkt aan het verschil tussen verzadigd en onverzadigd vet, versterkt in de ogen van het Voorlichtingsbureau MVO deze belangrijke voedingskundige boodschap.
Literatuurreferentie:
Hulshof KFAM, Doest D ter. Aanvullende berekeningen met betrekking tot de consumptie van zichtbare vetten bij jongvolwassenen. Voedselconsumptiepeiling 2003; TNO-rapport V6542. Zeist 2006


3. Wetenschap en gezondheid
Update EU gezondheidsclaims voorstel
De Europese Commissie (EC) wil dat er strengere regels komen voor gezondheidsclaims op voedingsmiddelen. Op dit moment is het gebruik van gezondheidsclaims nog niet of nauwelijks geregeld. Slogans als 'verrijkt met vitaminen' mogen van de EC voortaan alleen op 'gezond' voedsel worden gebruikt. Wat gezond voedsel is, wordt vastgesteld aan de hand van criteria: de nutriëntprofielen. Nutriëntenprofielen zijn productcriteria voor het gehalte aan zout, suiker of vet, die indiceren of een product wel of niet 'gezond' genoeg is om een gezondheidsclaim te voeren. Volgens het EC moet een product aan al deze productcriteria voldoen. Het Europese Parlement (EP) heeft voorgesteld de regel te versoepelen. Voedingsmiddelen die maximaal één criterium overschrijden, mogen toch worden aangeprezen met een gezondheidsclaim. Maar dan moet de producent bij de claim wel duidelijk op de verpakking vermelden aan welk criterium het product niet voldoet.
Vetzurenclaims voor noten volgens de EFSA
In het kader van het (hierboven genoemde) wetsvoorstel voor voedings- en gezondheidsclaims voor voedingsmiddelen, is door de EC een aantal vetzuurclaims voor commentaar voorgelegd aan de EFSA (European Food Standard Agency). Zo ook voor claims op pinda's en noten. Het volgende heeft de EFSA hierover vermeld.
  • Algemeen: producten waarbij minimaal 70% van het vetgehalte uit onverzadigde vetzuren bestaat, mogen de claim 'Rijk aan onverzadigd vet' gebruiken.
  • De claims 'Een bron van omega-3-vetzuren' en 'Rijk aan omega-3-vetzuren' kunnen volgens de EFSA worden gebruikt voor pinda's, walnoten en pecannoten.
  • De claim 'Rijk aan enkelvoudig onverzadigde vetzuren' kan worden gevoerd op pinda's, pistachenoten, hazelnoten, pecannoten, cashewnoten en amandelen.
  • Walnoten kunnen de claim voor meervoudig onverzadigde vetzuren dragen.
Claim Geschikt voor
Een bron van omega-3-vetzuren Pinda's, walnoten, pecannoten
Rijk aan omega-3-vetzuren Pinda's, walnoten, pecannoten
Rijk aan enkelvoudig onverzadigde vetzuren Pinda's, pistachenoten, hazelnoten, pecannoten, amandelen, cashewnoten
Rijk aan onverzadigd vet Pinda's, noten
Rijk aan meervoudig onverzadigd vet Walnoten
Tabel 1: overzicht mogelijke vetzurenclaims pinda's en noten volgens EFSA
Amandelen, soja en plantensterolen net zo effectief als medicijnen
Een voeding rijk aan voedingsmiddelen met een positief effect op het cholesterolgehalte heeft een vergelijkbaar verlagend effect als cholesterolverlagende medicijnen. Dat concludeerden onderzoekers (American Journal of Clinical Nutrition 2006 83: 582-591) na een onderzoek van een jaar onder 66 mensen met een verhoogd cholesterolgehalte. De deelnemers moesten hun eetpatroon aanpassen en een jaar lang meer plantensterolen, soja, voedingsvezels en amandelen eten. Na 3 maanden en een jaar werd hun cholesterolgehalte gemeten. Dit bleek bij de mensen die zich goed aan het dieet hadden gehouden met 20% te zijn gedaald. Dit percentage wijkt volgens de onderzoekers niet af van waarden die gevonden worden bij mensen die cholesterolverlagende medicijnen gebruiken.
Eiwitten en onverzadigde vetten in pinda's en noten verlagen bloeddruk
Een gezonde voeding met weinig verzadigd vet, rijk in koolhydraten, rijk in eiwitten en rijk in onverzadigde vetten kan de bloeddruk, het cholesterolgehalte en de kans op het ontstaan van hartziekten verlagen. Dit is de conclusie van de OmniHeart (Optimale Macronutriënten Inname Onderzoek voor Hartgezondheid) Studie in het Journal of American Medical Association van november 2005. In deze cross-over studie werd het effect van drie gezonde voedingspatronen vergeleken, allen laag in verzadigd vet. De 164 deelnemers, allen gediagnosticeerd met hypertensie, volgden gedurende zes weken een dieet rijk in koolhydraten, rijk in eiwitten (waarvan 50% plantaardige eiwitten) en een dieet rijk in onverzadigd vet (voornamelijk enkelvoudig onverzadigde vetten). Het dieet rijk aan eiwitten en het dieet rijk aan onverzadigd vet hadden daarbij het grootste verlagende effect op bloeddruk, cholesterolgehalte en geschat risico op hartziekten.
Noot van de redactie
Pinda's en pindakaas waren in alle drie de diëten onderdeel van de voeding. Pinda's en noten zijn een goede bron van plantaardige eiwitten en onverzadigde vetzuren. Ze dragen in een gezond en gevarieerd dieet bij aan een hoog eiwit en hoog onverzadigd vetgehalte.

4. De consument over claims voor pinda's en noten
Om meer inzicht te krijgen in de wijze waarop consumenten tegen gezondheidsclaims op voedingsmiddelen, waaronder pinda's en noten, aankijken is door IPM B.V. in opdracht van Duyvis in 2004 een onderzoek uitgevoerd onder 14 consumenten in de leeftijd van 20 tot 55 jaar. De resultaten werden verkregen door middel van individuele gesprekken. Van de deelnemers was ongeveer 50% bewust met gezondheid bezig en de andere 50% minder bewust. Uit het onderzoek konden de volgende conclusies worden getrokken:
  • Gezondheidsclaims op basisvoedingsmiddelen, zoals opgenomen in de Schijf van Vijf, vindt de consument logisch omdat deze dagelijks worden gegeten.
  • Snoep, zoute snacks, toastjes en frisdranken worden door consumenten gezien als 'verwenproducten', die dienen als aanvulling op de basisvoeding. Gezondheidsclaims op deze 'verwenproducten' hadden anno 2004 een beperkte invloed op het koopgedrag van de consument. Belangrijkste redenen voor het kopen van deze producten zijn smaak, uiterlijk en prijs.
  • Echter, een gezondheidsclaim op natuurlijke, niet bewerkte producten, zoals pinda's en noten, wordt wel logisch gevonden. Deze claim moet dan betrekking hebben op de intrinsieke gezondheidseigenschappen van het product. Consumenten hebben de voorkeur voor claims zoals 'puur natuur' en 'rijk aan plantaardige oliën'.
  • Verder blijkt uit het onderzoek dat consumenten zich weinig bewust zijn van de goede eigenschappen van pinda's en noten. Dat ze vet bevatten is algemeen bekend. Minder consumenten weten dat ze voornamelijk 'goede vetten' bevatten, evenals vitamines, mineralen en vezels.
Noot van de redactie
Bovenstaande conclusies zijn gebaseerd op onderzoek uit 2004. Inmiddels is het beeld en de mening van consumenten ten aanzien van claims veranderd. Meer consumenten staan open voor claims als 'light', 'zonder vet' en 'zonder suiker'. About Nuts vermoedt dan ook dat de invloed van gezondheidsclaims op het koopgedrag ten opzichte van 2004 is toegenomen en in de toekomst verder zal toenemen.
Literatuurreferentie:
IPM B.V. te Rotterdam, in opdracht van Duyvis b.v. te Nieuwegein. (On)mogelijkheden van gezondheidsclaims voor pinda's en noten. September 2004.


5. Cashewnoot in de spotlights
Cashewappel
Foto: cashewappel
De cashewnoot wordt ook wel bombaynoot genoemd. Van origine komt hij uit Brazilië. In de 16de eeuw werd de cashewboom door ontdekkingsreizigers uit Portugal naar Centraal Amerika, Afrika en India gebracht. Tegenwoordig is de cashewboom te vinden in Mozambique, Tanzania, Kenia, India en Brazilië. De cashewboom is een tropische boom van ongeveer 12 tot 15 meter hoog. Aan de boom groeien cashewappels, waaronder de cashewnoten groeien (zie foto). De cashewappel, die van kleur kan variëren van geel tot rood, is eetbaar. Het verkrijgen van een cashewnoot vergt een zeer intensieve bewerking. Allereerst wordt de cashewnoot in de dop gebrand om de bast kraakbaar te maken. Vervolgens wordt de noot gekraakt, dit gebeurt in sommige landen nog met de hand. Uiteindelijk blijft de cashewnoot over. Om de noot zit nog een vlies wat met de hand van de noot wordt geschraapt. Deze intensieve bewerking is één van de redenen dat de cashewnoot een tamelijk exclusieve noot is.
* ADH = Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid
Cashewnoten (gebakken)   Per portie (30g) % ADH
Energie (kJ)
(kcal)		 771
184		  
Eiwitten (g) 5,5  
Koolhydraten
    Suiker		 (g)
(g)		 7,7
2,6		  
Vetten
    Verzadigd
    Onverzadigd		 (g)
(g)
(g)		 15
3
11,8		  
Voedingsvezel (g) 0,9 4%
Fosfor (mg) 113 14%
Vitamine B1 (mg) 0,2 14%
Magnesium (mg) 75 25%
Tabel 2: voedingswaardetabel cashewnoten (per portie)